Με την ευκαιρία της νέας δημοσίευσης του καθηγητή Δ. Χατζηχρήστου στο ιατρικό περιοδικό International Journal for Impotence Research (Αύγουστος 2026)

 

Για πολλά χρόνια, η αγγειογενής στυτική δυσλειτουργία περιγραφόταν κυρίως ως πρόβλημα «υδραυλικής»: είτε δεν φτάνει αρκετό αίμα στο πέος λόγω αρτηριακής ανεπάρκειας είτε το αίμα δεν συγκρατείται επαρκώς λόγω φλεβοαποφρακτικής δυσλειτουργίας, της κατάστασης που συχνά αποκαλείται «φλεβική διαφυγή».

 

Η εικόνα αυτή παραμένει χρήσιμη, αλλά σήμερα γνωρίζουμε ότι είναι ελλιπής. Η στύση δεν εξαρτάται μόνο από τη ροή του αίματος. Είναι μια σύνθετη νευροαγγειακή διαδικασία στην οποία συνεργάζονται το ενδοθήλιο, το μονοξείδιο του αζώτου, οι λείες μυϊκές ίνες των σηραγγωδών σωμάτων, το αυτόνομο νευρικό σύστημα, η εξωκυττάρια θεμέλια ουσία και ο μηχανισμός που συγκρατεί το αίμα μέσα στο πέος.

 

Αυτή η σύγχρονη αντίληψη οδηγεί σε μια σημαντική αλλαγή: αντί να αντιμετωπίζουμε την αρτηριακή ανεπάρκεια και τη φλεβική διαφυγή ως απομονωμένες διαγνώσεις, μπορούμε να τις δούμε ως διαφορετικές εκφράσεις ενός ενιαίου βιολογικού συνεχούς.

 

 

Τι συμβαίνει όμως μέσα στον στυτικό ιστό;

 

Η φυσιολογική στύση προϋποθέτει ότι τα αγγεία και ο στυτικός ιστός μπορούν να ανταποκριθούν σωστά στο σεξουαλικό ερέθισμα. Το ενδοθήλιο, δηλαδή η εσωτερική επένδυση των αγγείων, συμμετέχει στην παραγωγή και τη βιοδιαθεσιμότητα του μονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ). Το μόριο αυτό ενεργοποιεί μια αλληλουχία σημάτων που επιτρέπει στις λείες μυϊκές ίνες των σηραγγωδών σωμάτων να χαλαρώσουν, ώστε να αυξηθεί η είσοδος αίματος.

 

Όταν η ενδοθηλιακή λειτουργία διαταράσσεται, μειώνεται η αποτελεσματικότητα αυτής της σηματοδότησης. Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να ακολουθήσουν απώλεια λείου μυϊκού ιστού, αλλαγές στην εξωκυττάρια θεμέλια ουσία και ίνωση. Οι μεταβολές αυτές επηρεάζουν όχι μόνο την είσοδο του αίματος αλλά και την ικανότητα του πέους να το συγκρατεί.

 

Με άλλα λόγια, η λεγόμενη «φλεβική διαφυγή» δεν είναι ένα ανεξάρτητο πρόβλημα των φλεβών. Συνήθως προέρχεται από αρτηριακή ανεπάρκεια που προκαλεί αναδιαμόρφωση/μεταβολές στη δομή του στυτικού ιστού: όταν ο ιστός δεν αιματώνεται φυσιολογικά, το αποτέλεσμα είναι να μην διατείνεται φυσιολογικά και έτσι δεν συμπιέζει αποτελεσματικά το φλεβικό δίκτυο και η ενδοσηραγγώδης πίεση δεν διατηρείται επαρκής. Η χρόνια κακή αιμάτωση προκαλεί ισχαιμία και η αναστρέψιμες αλλοιώσεις των ιστών. Αυτή η κατανόηση της φυσιολογίας επιβάλλει την έγκαιρη θεραπεία μιας αρχικά ήπιας αρτηριακής ανεπάρκειας πριν γίνουν μη αναστρέψιμες βλάβες. Μιλάμε δηλαδή για ένα εξελισσόμενο φαινόμενο και όχι για ξεχωριστές παθήσεις.

 

Οι παραπάνω μεταβολές συνήθως δεν εμφανίζονται απομονωμένα. Η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, το οξειδωτικό στρες, η απώλεια λείων μυϊκών ινών, η ίνωση και η φλεβοαποφρακτική ανεπάρκεια μπορούν να αποτελούν διαδοχικά στάδια της ίδιας εξελικτικής διαδικασίας.

 

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η αγγειακή στυτική δυσλειτουργία είναι πιο χρήσιμο να σταδιοποιείται με βάση το πόσο έχει διατηρηθεί η λειτουργία και η δομή του ιστού, παρά να κατακερματίζεται σε επικαλυπτόμενες διαγνωστικές κατηγορίες. Η προσέγγιση του «συνεχούς» δεν αλλάζει απλώς την ορολογία· βοηθά να τεθεί το ουσιαστικό κλινικό ερώτημα: σε ποιο σημείο της πορείας αυτής βρίσκεται ο συγκεκριμένος ασθενής;

 

Γιατί το υπερηχογράφημα πέους είναι κάτι περισσότερο από μέτρηση της ροής;

 

Το δυναμικό υπερηχογράφημα triplex πέους χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την αξιολόγηση της αρτηριακής παροχής και της φλεβοαποφρακτικής λειτουργίας. Η σύγχρονη ερμηνεία του, όμως, μπορεί να προσφέρει πληροφορίες και για τη βιολογική κατάσταση του στυτικού ιστού.

 

Η μορφολογία, η ομοιογένεια και η ελαστικότητα των σηραγγωδών σωμάτων συνδέονται με την ακεραιότητα των λείων μυϊκών ινών και τη σύσταση της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας. Επομένως, η ολοκληρωμένη αξιολόγηση δεν περιορίζεται σε έναν αριθμό ή σε μια μεμονωμένη ταχύτητα ροής. Συνδυάζει τα αιμοδυναμικά ευρήματα με την εικόνα του ίδιου του ιστού και, πάντοτε, με το ιστορικό και την κλινική εξέταση.

 

Νεότερες παράμετροι, όπως η οξυγόνωση του ιστού, η ελαστογραφία ή δείκτες της αυτόνομης λειτουργίας, μπορεί στο μέλλον να βελτιώσουν ακόμη περισσότερο τη σταδιοποίηση. Χρειάζεται, ωστόσο, προοπτική κλινική επιβεβαίωση προτού χρησιμοποιηθούν συστηματικά για να καθορίζουν τη σειρά των θεραπειών.

 

Τι σημαίνει αυτή η αντίληψη για τη θεραπεία;

 

Η θεραπευτική στρατηγική παραμένει εξατομικευμένη. Οι αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης τύπου 5 ενισχύουν την οδό μονοξειδίου του αζώτου-cGMP. Η θεραπεία με κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης έχει επίδραση στην αγγειογένεση και την αναδιαμόρφωση του ιστού, ενώ οι αναγεννητικές προσεγγίσεις στοχεύουν στην αποκατάσταση του ενδοθηλίου, στη διατήρηση του λείου μυϊκού ιστού και στον περιορισμό της ίνωσης. Για ορισμένες από αυτές τις νεότερες μεθόδους, τα δεδομένα εξελίσσονται ραγδαία και απαιτείται βαθιά γνώση και προσεκτική επιλογή ασθενών.

 

Όταν οι δομικές μεταβολές έχουν γίνει προχωρημένες και μη αναστρέψιμες, μπορεί να χρειαστούν μηχανικές λύσεις, όπως η πεϊκή πρόθεση. Η επιλογή δεν βασίζεται απλώς στην ετικέτα «αρτηριακή» ή «φλεβική» δυσλειτουργία, αλλά στη συνολική κατάσταση του ιστού, στη βαρύτητα των συμπτωμάτων, στα συνοδά προβλήματα υγείας και στις ανάγκες του ασθενούς.

 

Το ζητούμενο της έρευνας είναι να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το θεραπευτικό παράθυρο μέσα στο οποίο ο στυτικός ιστός παραμένει λειτουργικά διατηρήσιμος. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε βλάβη είναι αναστρέψιμη ούτε ότι μία θεραπεία είναι κατάλληλη για όλους.

 

Το βασικό μήνυμα της δημοσίευσης

 

Η αγγειογενής στυτική δυσλειτουργία δεν είναι μόνο διαταραχή της αιματικής ροής. Είναι μια δυναμική κατάσταση που αφορά ολόκληρο το νευροαγγειακό και ιστικό σύστημα της στύσης. Η μετάβαση από την απλή αιμοδυναμική μέτρηση στην ολοκληρωμένη βιολογία των ιστών μπορεί να οδηγήσει σε ακριβέστερη διάγνωση, καλύτερη σταδιοποίηση και πιο ορθολογική επιλογή θεραπείας.

 

Η έγκαιρη και ολοκληρωμένη αξιολόγηση από ειδικό είναι σημαντική, ιδιαίτερα όταν η στυτική δυσλειτουργία εμφανίζεται ξαφνικά, επιμένει ή συνυπάρχει με παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Η διάγνωση και η θεραπεία πρέπει να εξατομικεύονται και δεν μπορούν να βασιστούν μόνο σε μία εξέταση ή σε πληροφορίες από το διαδίκτυο.

 

Επιστημονική πηγή

 

Hatzichristou D. *Comment on: Challenging the paradigm: What is vasculogenic erectile dysfunction? Vasculogenic erectile dysfunction: a continuum perspective.* International Journal of Impotence Research. Δημοσιεύθηκε στις 26 Αυγούστου 2026. DOI: [10.1038/s41443-026-01347-z] Διαβάστε το άρθρο εδώ

 

*Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία.